ქსნის ხეობის ოკუპირებული სოფლების ისტორიიდან (კვერიათი – წარსული და დღევანდელობა)

ანოტაცია

ნაშრომი განიხილავს ქსნის ხეობის სოფელ კვერიათს, რომელიც ისტორიულად ქარჩოხის თემის შემადგენლობაში შედიოდა. სოფელი გააზრებულია ფართო ისტორიულ-გეოგრაფიულ კონტექსტში და შესწავლილია მისი რელიგიური ცხოვრება, განსაკუთრებული ყურადღებით საკრალურ არქიტექტურაზე — უპირველესად მაცხოვრისა და წმინდა გიორგის ეკლესიებზე. სოფლის დემოგრაფიული სურათის რეკონსტრუქცია ეფუძნება XVIII საუკუნის მეორე ნახევრის სამთავისის საეპისკოპოსო კათედრის ხარჯთაღრიცხვის დავთრებს, აგრეთვე ქსნის საერისთავოს 1774 და 1783 წლების სტატისტიკურ აღწერებს. ეს წყაროები იძლევა მოსახლეობის დინამიკის, საოჯახო ფისკალური ვალდებულებების, აგრარული საქმიანობის სტრუქტურისა და მასშტაბის, ასევე ყმებს, გლეხებსა და მიწის მფლობელ ელიტას შორის სოციალურ-ეკონომიკური ურთიერთობების დიაქრონული ანალიზის შესაძლებლობას. XIX საუკუნის მონაცემების კვლევა იწყება 1803 წლის თავადთა აღწერით და გრძელდება 1804-1886 წლებში რუსეთის ხელისუფლების მიერ ჩატარებული კამერალური აღწერებით. XX საუკუნის დემოგრაფიული ტენდენციები აღდგენილია 1923 წლის აღწერისა და 1939, 1959, 1970, 1979 და 1989 წლების საკავშირო მოსახლეობის აღწერების საფუძველზე. განსაკუთრებული ყურადღება ეთმობა XXI საუკუნის დასაწყისს და ახალგორის მუნიციპალიტეტის ოკუპაციის დემოგრაფიულ შედეგებს. საყურადღებოა, რომ კვლევაში გამოყენებული XIX-XX საუკუნეების კამერალური და საკავშირო აღწერების მასალათა უმეტესობა პირველად ქვეყნდება, რაც ნაშრომის მეცნიერულ სიახლესა და ღირებულებას მნიშვნელოვნად ზრდის. სოფლის წარსულის უფრო სრულად წარმოსაჩენად წერილობით ისტორიულ წყაროებთან ერთად გამოყენებულია ქსნის ხეობის მოსახლეობაში დაცული ფოლკლორული მასალაც. დასკვნაში განხილულია ოკუპაციის პირობებში სოფლის თანამედროვე მდგომარეობა და აღნიშნულია, რომ 2008 წლის აგვისტოს ომის შემდეგ კვერიათი ფაქტობრივად დაცარიელებულ დასახლებად იქცა.